Alles wat jij over een burn-out wilt weten
Burn-out herkennen (voordat het te laat is)
Voel je je al langere tijd moe en emotioneel? Heb je moeite om je te concentreren? of merk je dat zelfs kleine taken veel energie kosten? Wellicht vraag jij je af of je gewoon een drukke periode hebt, of dat er meer aan de hand is.
De symptomen van een burn-out kunnen heel divers zijn, zoals je kunt zien in de burn-out test.
Een burn-out ontstaat meestal niet van de ene op de andere dag. Het is het gevolg van langdurige stress, waarbij lichaam en geest onvoldoende tijd krijgen om te herstellen. Hoe eerder je de signalen herkent, hoe groter de kans dat je erger kunt voorkomen.
Wat is een burn-out?
Een burn-out is een toestand van fysieke, mentale en emotionele uitputting. Vak is er sprake van maanden of zelfs jaren van overbelasting. Veel mensen gaan lange tijd door, totdat het lichaam letterlijk aangeeft dat het niet meer lukt.
De drie pijlers die de oorzaak van een burn-out kunnen zijn:
– niet meer op je werkplek zijn (de organisatie, de afdeling, het werk); je haalt er je voldoening niet meer uit
– onverwerkte rouw. Je kunt rouwen om mensen (al dan niet overleden), en je kunt rouwen om zaken die je verlaten hebt, zoals een huis, een werkplek, een relatie etc.
– plekverwarring. Dit is lastiger te omschrijven, maar het heeft te maken met familiebanden, vaak het gezin van herkomst. Je bent dan niet kind kunnen zijn, maar hebt (emotionele) taken van bijvoorbeeld een van je ouders overgenomen.
In al deze zaken, heb je een overlevingsmechanisme ontwikkeld dat je ooit hielp, maar waar je nu tegenaan loopt. Dat kost energie.
De belangrijkste symptomen
- extreme vermoeidheid
- slecht slapen
- concentratieproblemen
- vergeetachtigheid
- prikkelbaarheid
- snel emotioneel
- hartkloppingen
- niet vooruit te branden
- geen energie meer voor werk of sociale activiteiten
Iedere burn-out ziet er anders uit. Je hoeft niet al deze symptomen te hebben en je kunt ook een combinatie herkennen. In mijn burn-outtest vraag ik je aan te geven óf en in hoeverre je van 50 mogelijke symptomen last hebt. Vanwege de diversiteit is een persoonlijke beoordeling belangrijk.
Hoe ontstaat een burn-out?
Hierboven heb ik al over de pijlers verteld, maar er is meestal geen sprake van maar één oorzaak. Vaak is het een combinatie van factoren, zoals:
- hoge werkdruk
- perfectionisme
- moeite met grenzen aangeven
- zorg voor gezin en/of mantelzorg
- ingrijpende gebeurtenissen
- te weinig herstelmomenten
Hoe herstel je van een burn-out?
Herstel begint met erkennen dat het zo niet langer gaat, dat je hulp nodig hebt. Dat is natuurlijk al een behoorlijke drempel. De meeste mensen die dit overkomt, worden gezien als sterke personen, die alles aankunnen. Nu voelt het alsof je van dat voetstuk valt. Erkenning dus, daarna volgt stap voor stap het herstel van lichaam én geest.
Belangrijke onderdelen zijn:
- rust en herstel
- inzicht krijgen in de oorzaken
- inzien waar jouw energie aan opgaat
- inzicht krijgen in jouw kwaliteiten en valkuilen
- leren grenzen aangeven
- energie weer opbouwen
- gezonde balans tussen werk en privé
- inzicht in belemmerende overtuigingen
- jouw overlevingstrategiën
- voorkomen van terugval
Herstel vraagt tijd. Er bestaat geen snelle oplossing!
Burn-out voorkomen
Voorkomen is beter dan genezen! Signalen serieus nemen, helpt om uitval te voorkomen.
Praktische tips:
- plan dagelijks rust/herstelmomenten
- neem lichamelijke signalen serieus
- leer nee zeggen (dat kan op meerdere manieren!)
- bespreek stress op tijd
- vraag hulp voordat de belasting te groot wordt
Hoe kan coaching helpen?
Coaching richt zich niet alleen op herstel, maar ook op blijvende verandering. Dat noemen we coaching op identiteitsniveau. Samen onderzoeken we waardoor de stress is ontstaan en welke stappen nodig zijn om weer met energie en vertrouwen verder te gaan.
Belangrijk dat het niet alleen om signaalbestrijding gaat (ik noem dat pleisters plakken), maar dat we verder kijken om herhaling te voorkomen. Iedereen is anders, daarom is elk traject maatwerk.
Hoe weet ik of ik een burn-out heb?
Alleen een arts of deskundige kan dit goed beoordelen. Herken je meerder klachten zoals hierboven genoemd, of uit de burn-outtest, en houden deze klachten langere tijd aan, dan is het verstandig om hulp te zoeken. Jouw mentale gesteldheid is een groot goed!
Hoe lang duurt herstel?
Dat verschilt per persoon en per situatie: hoe lang duurt jouw stress al? Sommige mensen herstellen binnen enkele maanden, anderen hebben langer nodig. Hoe groter de schade, hoe langer de hersteltijd.
Of je kunt blijven werken, hangt af van de ernst van de klachten. Soms is (tijdelijk) aangepast werk of aangepaste werktijden mogelijk, soms is volledige rust nodig. Overleg dit met je werkgever en bedrijfsarts.
Is coaching geschikt naast de huisarts of bedrijfsarts?
Ja. Coaching kan een waardevolle aanvulling zijn en sluit vaak goed aan op begeleiding door andere professionals.
Burn-out bij perfectionisten
Een perfectionist wil het goed doen. Dat kost niet alleen tijd; het is nooit goed genoeg. De perfectionist keurt zichzelf af, en heeft behoefte aan erkenning. Dat de lat hoog ligt, zorgt voor veel stress. Die stress kan uitlopen naar een burn-out. In een traject onderzoeken we waar dat perfectionisme vandaan komt. Daar heb ik geweldig mooie en effectieve methodes voor. Perfectionisme heeft ook te maken met grenzen stellen én aangeven. Hoe duidelijk is dat voor anderen?
Met deze (vaak confronterende) inzichten, kunnen we effectief werken aan verandering. Is daarmee jouw perfectionisme meteen weg? Nee, maar je gaat wel zachter naar jezelf kijken. Je gaat voelen dat het écht goed is zoals het is.
Hulp nodig?
Herken je jezelf in de genoemde signalen? Wacht niet tot de klachten verder toenemen! Een vrijblijvend kennismakingsgesprek kan helpen om inzicht te krijgen in jouw situatie en om te bespreken welke begeleiding bij jou past.
Je hoeft het niet alleen te doen!
